Een ontluchtingsfilter heeft doorgaans een filterklasse tussen G4 en F9, afhankelijk van de toepassing en het vereiste beschermingsniveau. Voor standaard industriële toepassingen volstaat vaak een grovere klasse, maar in de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie zijn hogere filterklassen tot en met HEPA (H13/H14) verplicht. Welke klasse precies van toepassing is, hangt af van de procesvereisten, de geldende normen en de omgeving waarin het filter wordt ingezet. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over filterklassen voor ontluchtingsfilters.
Wat bepaalt de filterklasse van een ontluchtingsfilter?
De filterklasse van een ontluchtingsfilter wordt bepaald door de scheidingsefficiëntie: hoe fijn het filter deeltjes uit de lucht kan afvangen. Hoe hoger de klasse, hoe kleiner de deeltjes die worden tegengehouden. De keuze hangt af van de procesvereisten, de te beschermen installatie en de geldende normen voor jouw industrie.
Concreet spelen deze factoren een rol:
- Deeltjesgrootte in het proces: Fijnere stofdeeltjes of micro-organismen vragen om een hogere filterklasse.
- Bescherming van het systeem: Gaat het om het beschermen van een tank, reactor of proces tegen contaminatie van buitenaf?
- Omgevingscondities: Stofrijke omgevingen of omgevingen met hoge luchtvochtigheid stellen andere eisen aan het filtermateriaal.
- Regelgeving en certificeringen: Sectoren zoals voeding en farmacie hebben wettelijk vastgelegde minimumklassen.
Het filtermedium zelf, of dat nu synthetisch, glasvezel of PTFE is, heeft ook invloed op de prestaties. Een HEPA-filter voor ontluchting werkt fundamenteel anders dan een standaard industrieel filter en is niet in elke situatie noodzakelijk of praktisch.
Wat is het verschil tussen ISO 16890 en de oude EN 779-norm?
ISO 16890 is de internationale norm die in 2018 de Europese EN 779-norm heeft vervangen voor de classificatie van luchtfilters. Het belangrijkste verschil is dat ISO 16890 filterprestaties meet op basis van deeltjesgrootte in drie categorieën (PM1, PM2,5 en PM10), terwijl EN 779 werkte met een eenvoudigere indeling in grove (G) en fijne (F) klassen.
Onder EN 779 werd een filter ingedeeld op basis van gemiddelde afvangefficiëntie. ISO 16890 gaat verder: het meet de efficiëntie voor specifieke deeltjesgrootten en houdt ook rekening met de elektrostatische lading van het filtermedium. Daardoor geeft ISO 16890 een realistischer beeld van de prestaties in de praktijk.
Voor de dagelijkse praktijk betekent dit dat je bij het vergelijken van filterspecificaties altijd moet controleren welke norm is gehanteerd. Een F7-filter onder EN 779 is niet automatisch vergelijkbaar met een ISO ePM2,5 60%-filter. Gebruik bij nieuwe installaties en vervangingen altijd de ISO 16890-classificatie als referentie.
Welke filterklasse is vereist voor ontluchtingsfilters in de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie?
In de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie zijn ontluchtingsfilters met een filterklasse van minimaal H13 (HEPA) verplicht voor toepassingen waarbij proceslucht in contact kan komen met het product. Dit vloeit voort uit FDA- en EU GMP-richtlijnen die besmetting via luchtpaden moeten voorkomen.
HEPA-filters voor ontluchting houden minimaal 99,95% van alle deeltjes groter dan 0,3 micrometer tegen. Dat is essentieel bij het ontluchten van tanks met voedingsmiddelen, geneesmiddelen of farmaceutische grondstoffen, waar zelfs minimale microbiologische besmetting onaanvaardbaar is.
Naast de filterklasse gelden in deze sectoren aanvullende eisen:
- Filterbehuizingen moeten reinigbaar of steriliseerbaar zijn (SIP/CIP-bestendig).
- Materialen moeten FDA/ECC-gecertificeerd zijn en voedselveilig.
- Filters moeten integer testbaar zijn (integriteitstest) zonder het systeem te demonteren.
- Documentatie en traceerbaarheid zijn vereist voor audits en inspecties.
Voor minder kritische toepassingen in de voedingsindustrie, zoals ontluchting van opslagruimtes, kan een lagere klasse volstaan. Maar bij directe productcontactprocessen geldt: HEPA is de standaard.
Hoe kies je de juiste filterklasse voor jouw procesomstandigheden?
De juiste filterklasse voor een ontluchtingsfilter kies je door de procesomstandigheden systematisch te analyseren. Begin met de vraag wat je wilt beschermen: het product, de installatie of de omgeving. Combineer dat met de geldende normen voor jouw sector en de fysieke omstandigheden van de installatie.
Doorloop deze stappen:
- Bepaal de richting van bescherming: Beschermt het filter het proces tegen externe lucht, of voorkomt het dat proceslucht de omgeving bereikt?
- Identificeer de deeltjesgrootte: Gaat het om grof stof, fijn stof of micro-organismen?
- Check de sectorspecifieke normen: Voeding en farmacie vereisen hogere klassen dan standaard industrie of utiliteit.
- Overweeg de procestemperatuur en druk: Bij hoge temperaturen of drukwisselingen zijn speciale filtermaterialen zoals PTFE of glasvezel nodig.
- Bepaal de onderhoudsfrequentie: Een hogere filterklasse vraagt vaak om vaker vervangen; kies een klasse die realistisch te onderhouden is.
Twijfel je over de juiste keuze? Bekijk ons productoverzicht van filtratieoplossingen voor een eerste oriëntatie op de beschikbare opties.
Wat is het verschil tussen een ontluchtingsfilter en een persluchtfilter?
Een ontluchtingsfilter filtert lucht die een gesloten systeem, zoals een tank of vat, in- of uitstroomt bij drukwisselingen. Een persluchtfilter zuivert gecomprimeerde lucht die actief door een systeem wordt geblazen. Het fundamentele verschil zit in de druk en de richting van de luchtstroom.
Ontluchtingsfilters werken passief: ze reageren op drukverschillen door het vullen of legen van een tank. De luchtstroom is wisselend van richting en de druk is laag. Persluchtfilters werken actief onder hoge druk en hebben als doel olie, vocht en stofdeeltjes uit perslucht te verwijderen voordat deze in een installatie of product terechtkomen.
De filterklasse-eisen verschillen ook. Persluchtfilters worden geclassificeerd volgens ISO 8573 (klassen voor deeltjes, olie en vocht), terwijl ontluchtingsfilters worden ingedeeld op basis van ISO 16890 of de HEPA/ULPA-classificatie. Gebruik nooit een persluchtfilter als ontluchtingsfilter of omgekeerd, want de constructie en het filtermedium zijn fundamenteel anders.
Hoe vaak moet een ontluchtingsfilter worden vervangen of gecontroleerd?
Een ontluchtingsfilter moet doorgaans minimaal één keer per jaar worden gecontroleerd en vervangen zodra de drukval over het filter de maximale waarde overschrijdt of wanneer de integriteit niet meer gewaarborgd is. In kritische toepassingen in de farmacie en voedingsindustrie gelden vaak kortere intervallen.
De exacte vervangingsfrequentie hangt af van:
- De stofbelasting in de omgeving: Een filter in een stofrijke productieomgeving verstopt sneller dan een filter in een schone ruimte.
- De procesintensiteit: Hoe vaker een tank wordt gevuld of geleegd, hoe meer lucht er door het filter stroomt.
- Het filtertype en de filterklasse: HEPA-filters zijn gevoeliger voor vervuiling dan grovere filterklassen.
- De vereisten van de kwaliteitsstandaard: GMP-richtlijnen schrijven soms vaste vervangingsintervallen voor, ongeacht de visuele conditie.
Controleer bij elke inspectie de behuizing op beschadigingen, de afdichtingen op lekkage en de drukval over het filter. In gereguleerde industrieën horen deze controles gedocumenteerd te worden in een onderhoudslogboek. Neem bij twijfel contact op via ons contactformulier voor advies over het juiste onderhoudsprogramma.
Hoe Euro Manchetten helpt bij het kiezen van de juiste filterklasse
Het kiezen van de juiste filterklasse voor een ontluchtingsfilter is geen standaardwerk. Elke installatie, elk proces en elke sector stelt eigen eisen. Wij helpen je om die keuze goed te maken, van de eerste analyse tot en met de levering van het juiste product.
Wat we voor je kunnen doen:
- Technisch advies op basis van jouw procesomstandigheden, sectorvereisten en geldende normen (ISO 16890, HEPA, FDA/ECC).
- Levering van filtratieproducten in alle klassen, maten en materialen, inclusief gecertificeerde uitvoeringen voor voeding en farmacie.
- Maatwerk ontluchtingsfilters voor specifieke installaties, ook voor toepassingen met hoge temperaturen, agressieve media of ATEX-vereisten.
- Snelle levering, ook voor spoedwerkzaamheden waarbij stilstand van de installatie niet acceptabel is.
Wil je weten welke filterklasse het beste past bij jouw situatie? Bekijk ons aanbod op het gebied van industriële toepassingen per branche of neem direct contact met ons op. We denken graag met je mee.